Мавридњои асосии инкишофи вазъияти моњи маи соли 2004: Саидамир Зуњуров Муовини Сарвазири Тољикистон, Конференсияи аввали маълумотиро роњбарї намуд. Дар декабри соли 2004 Тољикистон ба нафъи резолютсияи њарсолаи № 59/84 - и Созмони Милалли Муттањид, бо дастгирии Конвенсияи манъи минањои зидди пиёдагард дастгирї намуд. Тољикистон дар моњи июни соли 2004 амалиёти љамъоварии минањоро дар ќисми марказии кишвар намоиш дод. Дар моњи августи соли 2004 дар ноњияи Суѓд дар шимоли кишвар тањќиќоти асосї оѓоз шуда буд. Аз соли 2004 - то соли 2005 ќариб 56, 900 м2 минањо чамъоварї карда шудаанд, ва 225 адад минањо ва муњиммоти нотаркида безарар карда шудаанд. Дар моњи маи 2005 мутолеъаи асосї дар ноњияи Турсунзода ба итмом расид, ин бањодињии аввалин дар ѓарби кишвар, наздики сарњади Ўзбекистон буд. Дар соли 2004 Тољикистон ќариб 2,45 млн. доллари Иттињоди Муттањидаи Амрикоро барои кумаки молї дар робита бо масъалаи маблаѓи ќобили мулоњизаро дарёфт намуд . Дар соли 2005 ЮНИСЕФ ба иљрои проекти равшан андохтани проблемаи минахоро шурўъ кард. Дар конференсияи аввали маълумотї, аз шумули 24 кишваре, ки конвенсияро имзо кардаанд, Тољикистон хамчун мамлакати эњтиёљманд, ки кумаки лозимї барои зарардидагон лозим дониста шуд, эълон шуд. Дар моњи июни соли 2005 мувофиќи мувофиќатномаи хеш, ки дар Найробия ќабул шуд, Тољикистон баъзе аз нуќтањои кишварро дар давраи 2005-2009 ба кумаки зарардидагон равон кард, пешкаш намуд.
Тољикистон мувофиќатномаи 12 октябри соли 1999 дар бораи манъи истифодаи минањоро ќабул намуд, ки он аз 1 апрели соли 2000 барои кишвар мадори эътибор дорад. Њукумат чунин њисоб мекунад, киќабул кардани ќонунњои муњим доир ба иљрои Конвенсия муњим нест. Тољикистон ба кодекси љиноятии худ љињати љазодињии вайронкунии Конвенсияро тахминд дорад. Кодексе, ки дар сентябри соли 1998 кабул шуда буд, љазодињї барои ѓорат, истењсолот, бадастовардњо, фуруш, њавола, интиќол, нигањдорї, бо худ доштани маводи тарканда ё ќисмњое аз онњоро муайян намуд. Љазодињї барои вайронкунии ин ќонун аз 3 то 20 сол аз озодї мањрум карданро пешбинї шудааст.[1]
Тољикистон њисоботи сеюми худро мутобиќи моддаи №7-и Конвенсия оиди манъи истифода, истењсолот, ва њавола додани минањои пиёдагард ва мањви онњоро 14 марти соли 2005, ба шумули соли 2004-ро пешнињод намуд.[2] Њамчунин, њисобот ба таври довталабона формаи J-ро бо њисоботи оид ба кумаки зарардидагон ва кумаки молї зидди њаракати пиёдагард ба включили.
Саидамир Зуњуров Муовини Сарвазири Тољикистон, дар Конференсияи аввали маълумотии Найробия, ки дар моњњои ноябр - декабри соли 2004 баргузор шуд, намояндагони Тољикистонро роњбарї намуд. Ў яке аз шахсони расмї бо сатњи баланди салоњият буд. Муовини Сарвазири Тољикистон, инчунин таъид намуд, ки Њукумати Тољикистон плани 5 солаи стратегии барномаро, кибарои солњои 2004 - 2008 дар мулоќоти 6 - уми љаласса сурат гирифта буд, тасдиќ намуд. [3]
3 декабри соли 2004 Тољикистон барои резолютсияи њарсола №59/84 - и Ассамблеяи Генералии Миллали Муттањид бо тарафдории Конвенсия, љињати манъи минањои пиёдагард овоз дод. Дар соли 2002 ва 2003 Тољикистон ягона кишваре буд, Ки Конвенсияро имзо намуд, ва аз овоздињии њарсолаи Ассамблеяи Генералии Миллали Муттањид худдорї намуд.[4]
Тољикистон дар мулоќоти байни сессияњои кумитаи Доимии кишварњои иштироккунандаи Конвенсияи Женева дар моњи июни соли 2005 ширкат намуд, Ки дар он љо презентатсияи деталиро ба Комитети доимї љињати љамъоварї, огоњ намудан аз хатар, ва технологияњои фаъолиятњои задди мина, ва ба комитети Доимии кумак барои зарардидагон ва реинтегратсияи иљтимої -иќтисодї пешнињод намуд. Тољикистон дар музокирањои њаматарафаи кишварњои иштирокчии Конвенсияи оид ба масъалоњои интерпретасионї ва резалютсияњои 1, 2 ва 3 - и моддањои Конвенсия иштирок накард. Яъне, кишвар њануз муносибати худро бо амалиёти низомии њозиразамон бо кишварњое, Ки Конвенсияро, дар мавриди пайдо кардани амборњои дорои минањои зидди пиёдагарди кишварњои дигар, дар робита бо минањои зидди пиёдагард бо ќисмњои људонашаванда ва љињати теъдоди минањое, ки ба маќсади омузиш нигоњ доштаанд, имзо накардаанд. Ашхоси расмии Тољикистон изњор намудаанд, Ки ќуввањои мусаллањи кишвар хоњишоту дархостњои низомиёни Руссияро љињати минагузории хоки минтаќа радъ хоњанд кард, зеро низоми тољикон дар зери ќумандонии људогона ва сохтори назорат њаст.
Дар моњи октябри соли 1999 Тољикистон ба Конвенсияи доир ба яроќи оддї ва протоколи Дуюми он љињати минањои зидди пиёдагард, дохил шуд. Дар моњи ноябри соли 2004 Љумњурї дар 6 – умин Конференсияи њарсолаи кишварњои иштирокчї иштирок намуд, вале њисоботи солонаи миллиро, мувофиќи талаботи моддаи 13, пешнињод накард.
Ашхоси расмии Тољикистон эълом намудаанд, Ки дар Љумњурї минањои зидди пиёдагард њаргиз истењсол ва экспорт нашудаанд.[5] Ќонун “оиди яроку аслиња“ аз соли 1996, њамаи масъалањое, Ки ба регистратсия, боргирї, њаллу наќл, харид, тањвил додан ва њифзи яроќ ва муњиммоти низомие, Ки ба хоки Тољикистон дахл доранд, ба таври даќиќ танзим менамояд.[6] Фактњои охирин љињати дар хоки Тољикистон ба амал гузарондани минањои зидди пиёдагард дар солњои 2000 ва 2001, дар њамон лањзае, Ки низомиёни рус ва узбек ќисми сарњади дохилии Тољикистонро минагузорї кардаанд, зикр шуда буд.[7]
Тољикистон захирањои давраи Иттифоќи Советиро дар њудуди 3,339 минањои зидди пиёдагардро ба мерос бурда буд. Љумњурї, њисоботи пурра доир ба теъдод, санади истењсолї, љойгиршавии минањо дар якумин њисоботи наќлиётии худ пешнињод намуд.[8] Љумњурї, аз 5 маи соли 2002 то 31 марти соли 2004 3,084 адад минањои зидди пиёдагардро аз байн бурд, ва њамин тариќ шароити ќарордодро пеш аз мўњлат иљро кардааст.[9]
Мувофиќи њисоботи пешнињодкардаи Тољикистон, бо сабаби надоштани минањои инертї барои омўзиш, 255 адад минањои зидди пиёдагард барои таълимоти њарбї људо карда буд. Љумњурї, то соли 2010 минањоро то њалли мўњлати нигањдории онњо нигањдорї хоњад кард. Теъдод ва навъи минањои барои нигањдорї гузошта шуд, зерин мебошанд: POMZ-2M 91000; PMN (50); OZM – 72 (50); MON – 100 (50); MON (200 (5)1[10]. Теъдоди минањои боќимонда, назар ба теъдоде, ки дар њисоботи якум дар моњи феврали соли 2003 таѓьир наёфтааст. Тољикистон то ба њол маълумот дар бораи маќсадњои њифзи нигањдории ин минањо, ва истифодаи њаќиќии онњо – чорањои транспарентие, ки кишварњои иштироккунандаи Конвенсия дар барномаи фаъолияте, ки дар Найроби дар Конференсия маъќул дониста шуд.
Яроќ ба шумули минањо дар давраи љанги дохилї дар солњои 1992-1997 ба таври васеъ истифода шуд. Ваќт ба ваќт, мувофиќи хисоботњои воситаи ахбори оммавї, ќуввањои мусаллањи Тољикистон, мусодира, ё яроќи оташфишони умумии пинњон кардаро, маводи тарканда ва дигар маводњои таркандаи муњиммоти низомиро пайдо мекунад. 29 июли соли 2004 марзбонони Руссия, ки дар Тољикистон љойгир шудаанд, махфигоњи бузургро дорои муњиммот дар ќад-ќади марзи Тољикистону-Афѓонистон, ки аз минањои пиёдагард ва дигар маводњои тарканда иборатанд, пайдо карданд.[11]
Тољикистон якумин кишвари-иштирокчии Конвенция мебошад, ки дар бораи нигањдории минањои зидди пиёдагарди мамлакат, ки Конвенсияро дар хоки худ имзо накардааст. Мувофиќи њисоботи кишвар, таќрибан 18200 адад минахои зидди пиёдагарди навъњои гуногун, за тарафи ќуввањои низомии Вазорати мудофиаи Руссия барои истифода дар Тољикистон, њифзу нигањдорї шудаанд.[12] Чунин захирањои тањти њуќуќї ё зери контроли Тољикистон нестанд.[13] Дар њар яке аз њисоботњои худ мувофиќи моддаи 7, Тољикистон дар бораи музокироти байналхалќї барои маълумот љамъоварии оиди минањои Руссия дар боло зикршуда, иттилоъ медињад.[14]
Баъд аз љанги дохилии солњои 1992-1997 дар хоки Тољикистон шумораи номаълуми мина ва мухиммоти нотаркида ва минагузории хоки назди сарњадї аз тарафи артиши Руссия ва Ўзбекистон мондааст. Майдонњои мина, ки аз љанги дохилї боќї мондааст, дар ќисмати марказии кишвар ва ќисми ѓарбии Бадахшони Кўњї мутамаркиз шудаанд. Мављудаи баъзе аз майдонњои минашуда, аз тарафи артиши њукуматї дар ваќти љанги дохилї, њамчунин минањои аз тарафи артиши Руссия ќад-ќади марзи Афѓонистон љойгузин шудаанд. Аммо, бориши барф, тармањо, селњои сахт кори пайдо намудани минањоро мушкил сохтааст.[15] Минањое, ки аз тарафи Ўзбекистон дар солњои 1999-2001 њануз њам тањдиди ќисми шимолии ноњияи Суѓд насб шудаанд, мебошанд. Минањое, ки бо артиши сарњадии руссия ќад-ќади марзи Афѓонистон љойгузин шудаанд, хатароти онњоро ба шумораи камтари мардум мерасонад, зеро теъдоди сокинони мањал зиёд нест.
Њанўз равшан нест, ки оё дар ќад-ќади марзи Ќирѓизистон-Тољикистон минаљуданд, ё не?. Дар моњи июли соли 2003 намояндагони расмии Вазорати Мудофиаи Љумњурии Ќирѓизистон изњор намудаанд, минањое, ки аз тарафи артиши Ќирѓизистон ќаблан ќад-ќади марзњо гузошта шудаанд, љамъоварї шудаанд.[16] Вале то моњи апрели соли 2004 бо маълумоти воситањои ахбори оммавї, дар ќисмати хоки тољикистон, то њануз минањое, ки артиши Ќирѓизистон гузоштааст, љойгузин аст.[17] Дар худди њамон моњ назоратчиёни тољик дар бораи ёфтани минањои зидди пиёдагарде, ки дар наздикии сарњад дуданд, хабар доданд, гарчанде њаќиќат маълум нест кад њар яке аз тарафњо минањоро гузоштаанд.[18]
Интизор мерафт, ки дар моњи январи соли 2005 “Маркази тољикистонї оид ба масъалањои мина” њисоботро доир ба љойгузинии минањо, Ки аз моњи августи соли 2003 ба тањќиќоти асосї ва безараркунонии минањо асос ёфтааст, нашр хоњад кард.[19] Аммо, то моњи августи соли 2005 њисобот њануз нашр нашуда буд.
“Маркази Тољикистонии оди ба масъалањои мина” (МТММ), дар моњи июни соли 2003, ки бо кумаки Барномаи Рушти Миллали Муттањид ташкил шуда буд, маркази намояндаи њайати иљрокунандаи ќонуни байналмилаллии башардустї (CIIHL) мебошад. Ин марказ вазифадор аст, Ки фаъолиятњои њукумат дар мавриди проблемањои мина, инчунин танзими фаъолияти вазоратхонањои дигар, ва шуъбањои роњбарият дар мањалњо ва њамчунин корхонањои дигар ба шумули корхонањои давлатї ва ѓайридавлатї ба шумули корхонањои байналхалќї, иљро менамояд.[20]
“Маркази Тољикистонии оди ба масъалањои мина” (МТММ), масъули созмондињї ва наќшабандии њаммаи фаъолиятњои зидди мина дар Тољикистон, ба шумули бањодињї, тањќиќоти техникї, нишонагузорї ва љамъоварии хоки минагузошта шуда, инчунин мутаваљљењ сохтан ба хатароти мина ва баъзе кумакњо барои зарардидагон мебошад.[21]
Барномаи Рушти Миллали Муттањид, кумаки машваратњои техникї, маблаѓгузорї барои омўзиши персонал ва харидории мошинолот барои “Маркази Тољикистонии оди ба масъалањои мина” (МТММ) мерасонад.[22]
Саидамир Зуњуров, дар Конференсияи аввали намоишї изњор намуд, ки: “CIIHL, плани 5 - солаи стратегии фаъолияти зидди минањои пиёдагард барои солњои 2004 -2008 дар мулоќоти 6- уми, ки дар моњи апрели соли 2004 сурат гирифта буд, тасдиќ намуд”.[23] Њадафи барнома, Рух надодан ба њодисањои ногувор дар робита бо минањо ва минањои зидди пиёдагард, њамчунин дигар муњиммоте, ки ба фаъолиятњои иќтисодї, ва рушти Барномањо дар Тољикистон аст, мебошад. Маќсадњои асосї иборатанд аз:
Барномаи фаъолияти зидди минањо, ќисман ба наќшањои миллии Рушти Тољикистон, плани стратегии поён овардани сатњи фаќр, дохил шуд.[25] Саидамир Зуњуров инчунин таъид намуд, ки љињати пиёда намудани барномаи безараргардондани барчидани минањо, Тољикистон кумак ба маблаѓи 9 млн. доллар ниёз дорад. Дар навбати худ, Тољикистон метавонад гирифтани визаро дар муддати кўтоњ таъмин намояд, ва расмиёти гумрукиро содда карда, харитаи бинои таълимиро дар ихтиёр гузорад.[26]
“Маркази Тољикистонии оди ба масъалањои мина” (МТММ), мутобиќи стандартњои Байналмилаллии љамъоварии минањо (IMAS, 10 адад баровард). Мутобиќи он намояндагињое, ки фаъолияти зидди минањоро, органњои мањаллии худидоракунї, ширкатњои хусусї, ширкатњои ѓайридавлатї (ШЃД) ва ањолии минтаќањои минагузошта шуда, бояд машвара гиранд, ва дар кори плангузории фаъолияти ѓайри минањо љалб шуда бошанд.[27]
“Маркази Тољикистонии оди ба масъалањои мина”, бо системаи идоракунии маълумот љињати анљом додани фаъолиятњои зидди минањоро (IMSMA), ки шомили ахбороте, ки њангоми тањќиќоти асосї ва љамъоварии мина, љињати тартиби барномањои маќсаднок дар кори безараркунии мина, ба таъсироти башардўстона, иљтимоиву иќтисодии заминњои минадор, ба ањолии мањаллї асос ёфтаанд, љамъоварї ва истифода мегардад. [28]
Маълумотхои IMSMA – инчунин операторњое, ки дар фаъолиятхои зидди минањо иштирок мекунанд, истифода менамоянд.[29]
Дар моњи августи соли 2004 гурўњи кашф дар Суѓд амалиёти GMAA – ро анљом дод. Тањќиќот дар нимаи соли 2005, ба номусоидии обу њаво, ва дер расондани кумаки молї нигоњ накарда, ба итмом расид.[30] Дар моњи маи соли 2005 тањќиќоти асосї дар ноњияи Турсунзода дар ѓарби Тољикистон, тахмин дар 65 км атрофи шањри Душанбе такмил шуд. “Маркази тољикистонии оди ба масъалањои мина”, инчунин анљом андохтани тањќиќоти асосии сарњади љанубии Љумњуриро ба наќша гирифтааст, албатта замоне, Ки ќуввањои низомии Руссия салоњияти худро дар ин минтаќањои сарњад месупорад.[31]
Мувофиќи моддаи № 5 – и Конвенсияи оиди манъи минањои зидди пиёдагард, Тољикистон, на дертар аз 1 апрели соли 2010, бояд њар чи зуддат, њамаи минањои пиёдагардро дар минтаќањои минагузошта, ки тањти асар ва контрол мебошанд, аз байн барад.
Намояндагии Шветсарї доир ба фаъолияти зидди минањо (FSD), кори тањќиќотї ва љамъоварии минањоро дар моњи июни соли 2004 дар ноњияи Рашт ва Тавилдара, дар ќисми марказии кишвар, баъди омўзиши коркунони “Маркази Тољикистонии оди ба масъалањои мина” (МТММ) аз тарафи сапёрњои FSD оѓоз намуд. То оѓози моњи сентябри соли 2005 љињати сурат бахшидани амалиёт дар ќисмати љамъоварї, 2 гурўњи нав ташкил шуд. Чањор гуруњ дар ќисми чамъоварии мина ва ду гуруњ дар ќисми тањќиќотї мављуд аст. Аз моњи июни соли 2004 то моњи маи соли 2005, 56, 900 метри мураббаъ замин љамъоварї аз минањо ва 252 адад минањои зидди пиёдагард ва муњиммотро аз байн бурданд.[32]
Дар соли 2004 ду гуруњи љамъоварии минањо ба минтаќањои наздикии Ѓарм, Водии Рашт, Ванљ ва Вилояти Худмухтори Бадахшони Кўњї интиќол шуданд. Маќсади асосии гуруњњо, љињати љамъоварии минањо дар Ѓарм, таъмини аломатњои майдонњои минањо, ки дар давраи зимистон садама диданд, ё аз љои худ бардошта шудаанд, мебошад. Аз њамон давра, корњои љамъоварии минањо оѓоз намуд. Дар моњи маи соли 2004 гуруње, Ки дар Ванљ воќеъ аст, кори љамъоварии минањоро сар кард.[33]
Љамъоварии минањо, њамчунин дар сарњади Тољикистон - Афѓонистон наздики Ќумсангир аз моњи августи соли 2004 гузаронида шуд. Дар минтаќањои наздикии ноњияи Ќумсангири њамсарњади Афѓонистон, мањалле, ки ба хатти лўлаи
об пайваста буд, аз вуљуди мина поксозї гардид. Бояд гуфт, ки ин хатти трубаи об бояд иваз гарда ва баъд аз анљоми ин кор 30,000 нафар ањолии ин минтаќа дар давоми 12 моњ аз об таъмин хоњад шуд. [34]
Дар соли 2004 ба хотири он ки, гуруњи сапёрњо машѓул буданд, сапёрњои ќуввањои низомии Тољикистон ба минтаќае, интиќол шудаанд, ки ба касабаи сохтмончиён, ки проекти сохтмончиёни шоњроњи Шогун ва Зиѓар тартиб менамоянд, 69 адад минаро безарар гардониданд. Баъди хатми корњои сохтмонии ин шоњроњ рафтуомад ба ВАБК дар тамоми фасли сол муяссар хохад шуд.[35]
Мувофиќи њисоботи FSD фаъолияти зидди минањо дар Тољикистон, бо сабаби бад будани боду њаво ва мањалњои кўњистонї, ки њар сол то моњи май давом дорад, сахт вобастагї дорад. FSD дар соли 2004 имкони кори фавриро фаќат дар давоми 8 моњ дошт.[36]
Дар мулоќоти ОБСЕ, дар Аврупо, Ки 11 июни соли 2004 дар Вена баргузор шуда буд, вазири мудофиаи Ўзбекистон Ќодир Ѓуломов изњор дошт, ки Ўзбекитсон, проблемаи безараргардонии минањоро дар марзњо бо Тољикистон ва Ќирѓизистонро, мавриди баррасї ќарор хоњод дид. Мувофиќи суханронии намояндагони расмии Тољикистон, аз моњи маи соли 2005, њељ як нишонае, ки Ўзбекистон дар кори безараркунандаи минањоро дар марзњо оѓоз намудааст, набуд.[37]
Мувофиќи мувофиќатномаи Барномаи Рушти Миллали Муттањид, аз моњи Марти 2004 то соли 2005 Фаронса ду нафар инструктори низомиро љињати кумак расондан ба FSD, барои омўзиш ва муроќибат болои ду гуруњи тањќиќотї ва сапёрї, ва ду гурўњи зудамал пешкаш намуд.[38] Ду гуруњи зудамал барои тањќиќоти асосї ва ќисми марказии кишвар дар ноњияи Хатлон, њамчунин барои гузарондани кор љињати аз байнбарии муњиммоти нотаркида, интиќол шудаанд.
Аз соли 2004 то моњи маи 2005 дар ваќти љамъоварии минањо, њодисањои ногувор ба ќайд гирифта нашуда буданд.[39]
Барномаи љињати баланд бардоштани фањмондадињии ањолї, барои чораљўии зидди хатари минањоро (MRE), “Маркази Тољикистонии оди ба масъалањои мина” (МТММ) њамоњангсозї мекунад. Дар Тољикистон стандартњои байналхалќии доимї њануз истифода бурда намешаванд.[40]
Гурўњњои иљрокунандаи ин барнома MRE, ба хонандагони мактаб, чўпонњо, ва ањолии дигарде, ки дар ќишлоќљойњо зиндагї мекунанд, равона шудааст.[41] Вазорати маориф MRE-ро ба барномаи мактабї дохил карда истодааст.[42] Барномањои MRE дар 13 минтаќаи Љумњурї мутамаркиз, ва дар њоли фаъолият мебошад: : 6-тои он дар вилояти Суѓд , 6- тои он дар Рашт, ва яке аз он дар ноњияи Турсунзода љойгузин шудаанд.[43]
Барномаи зикршуда, махсусан дар минтаќаи Суѓд, дар тули марзи Тољикистону Ўзбекистон диќќат ва такомули махсусро талаб мекунад, зеро сокинони ин минтаќа бештар ба хатар мубтало мегарданд.[44] Бештаре аз воќеъоти ногувор бо њайвонот дар чарогоњњо, ё дар ваќти љамъ кардани њезум рўй медињанд.[45]
Муассисањое, ки барномањои MRE –ро анљом медињанд, ба шумули љамъияти Салиби Сурхи Тољикистон (ЉССТ), ки барномаи MRE- ро давом мебарад, ки дар соли 2001 бо њамкории ташаббуси ICRC ва хамчунин UNICEF, ки бо ташаббуси он њимояи барномаи MRE дар маи соли 2005 ба воситаи проекти пилотї, ки дар ноњияи Рашт баргузор гардид, дастёрї кард.[46]
Комитети минтаќавии (ЉССТ), Ки ба кори MRE дар 13 ноњияњо ва аз тарафи координаторњо ва дастёроне (ассистентњо), ки дар шањри Душанбе љойгузин њастанд, љалб шудаанд.
Дар мактабњое, ки дар минтаќањои минагузорї шуда воќеъ њастанд, як ё ду муаллиме, Ки дар (ЉССТ) њамчун довталабон таълим гирифта буданд дарс медињанд; њамчунин дар соли 2005 роњбарї љињати таълим бо њамкории Вазорати Маориф, шуда буд. Вохўрињо љињати фањмондадињї ва таълим барои ањолї, пањн кардани постерњо ва гузаронидани бозињо мешаванд. Аломатњои хатар доир ба хатароти минањо дар мактабњо, ќањвахонањо, идорањову муассисањои давлатї ва масљидњо гузошта шуда буданд.[47]
Бо ташаббуси UNICEF, дар соли 2005 барномаи равшаннамої љињати масъалањои хатароти мина дар Тољикистон, дар торихи 15-23 августи соли 2005 семинари оиди равшаннамої, љињати масъалањои хатароти минањо дар ноњияи Рашт гузашта буд. Иштирокчиёни ин семинар муаллимњо, инспекторњои мактабї, намояндагони муассисањои љавонон аз ноњияњои хатарнок: ноњияи Рашт, Тавилдара, Дарвоз, ва њамљунин намояндагони Салиби Сурх, (МТММ), Вазорати Маориф, ICRC ва FSD мебошанд.[48]
Дар тулии соли 2004, мувофиќи њисоботи (МТММ), барномаи равшаннамої љињати масъалањои хатароти мина, кумаки молиро аз раёсати ИМА (40.000 $) ва БРММ (50.000 $) барои барќарор кардани 2.000 нишонањо љињати огањии мављуд будани минањо дар ќад-ќади сарњади Ўзбекистону Тољикистон дарёфт намудаанд.[49] Дуюми декабри соли